سيد جعفر سجادى
1398
فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى )
اگر آن لفظ از كلام ساقط شود از فصاحت افتد . ( از كشاف ص 1107 ) . در ابدع آرد : فرائد . بنا بر قول اصحاب بديعيات آنست كه متكلم از الفاظ عرب عرباء در كلام خويش درج كند لفظى فصيح را تا دليل بر احاطه و بصيرت و قدرت و فصاحت وى باشد و جزالت گفتار وى را هويدا سازد مثال در فارسى آنست كه سخنى الفاظ فصيحهء پيشينيان را محتويست و آن را داخل اين صنعت و شاهد دانيم . فردوسى گويد : دريغا نبيند كس آهوى خود * تو را روشن آمد همه خوى خود چو گوئى كه راه خرد توختم * همه هر چه بايستم آموختم يكى نغز بازى كند روزگار * كه بنشاندت پيش آموزگار مثال براى اين صنعت تقريبا ويژهء زبان عرب است . ( از ابدع ص 324 - 325 ) فَرائِضِ - ( اصطلاح فقهى ) منظور ارث است كه معين و محدود و واجب شده است بموجب آيات و روايات . در معتقد الاماميه آمده است . رسول ص فرموده است : « تعلموا الفرائض و علموها الناس فانها نصف العلم و انها اول علم ينسى » ، يعنى : فرايض بياموزيد ، و بمردمان آموزيد ! كه او نيمى از علم است ، و او اولين علمى است كه آن را فراموش كنند . بدان كه استحقاق ميراث به دو چيز است : سبب است ، و نسب . سبب دو چيز است : زوجيت ، و ولا . و ولا سه گونه است : ولاى عتق است ، و ولاى ضمان جريرت ، و ولاى امامت . سه چيز است كه از ميراث منع كند : كفر است به آنكه وارث كافر باشد ، و آنكه بنده باشد ، و آنكه آن را كه از وى ميراث گيرند بعمد و ظلم كشته باشد . ( معتقد الاماميه ص 407 ) . مقادير سهام شش است : نصف ، و ربع ، و ثمن ، و ثلثان ، و ثلث ، و سدس : نيم دينار ، و دانگى و نيم ، و سه طسوج ، و چهار دانگ و و دو دانگ ، و دانگى . نصف نصيب شوهر است با عدم فرزند و فرزند فرزند ، و نصيب يك دختر است چون با وى كسى ديگر نباشد از فرزندان ، و نصيب يك خواهر پدرى و مادرى ، و نصيب زن است با عدم فرزند و فرزند فرزند . و ثمن نصيب زن است با وجود فرزند و فرزند فرزند . و ثلثان نصيب دو دختر است و زيادت ، و نصيب دو كس است و زيادت از كلالت مادرى . و سدس سهم پدر است با وجود فرزند و فرزند فرزند ، و نصيب مادر است با وجود ايشان ، و با وجود كسى كه وى را حجب كند از برادران ، و سهم يكى از برادران و جدان مادرى . واجب بود كه پدر و مادر فرزند را در ميراث مقدم دارند ، و با ايشان هيچ كس ميراث نگيرد الا شوهر و زن . و حكم فرزند فرزند ، اگر چه نازل باشد ، حكم پدران ، و مادران ايشان باشد . و هر كه نزديكتر باشد به ميت ، دور تر